Zdjęcia wykonano: 03.05.2015
Atrakcyjność obiektu :
Dostępność: niezabezpieczony
Informacje dodatkowe: brak
Cmentarz żydowski w Pyskowicach (ul. Zaolszany
12) został założony 16 kwietnia 1830 r. Wcześniej zmarłych chowano na
cmentarzu żydowskim w Wielowsi. Ostatni pochówek odbył się w 1920 r.
Cmentarz znajduje się bezpośrednio przy drodze wojewódzkiej nr 901 w
kierunku Gliwic.
Po zakończeniu II wojny światowej większość
nagrobków została rozkradziona.
Monika Krajewska i Jan Jagielski w
opracowaniu "Uwagi o stanie cmentarzy żydowskich w Polsce" tak opisali
cmentarz w Pyskowicach po jego wizytacji na przełomie lat
siedemdziesiątych i osiemdziesiątych: "Cmentarz tuż przy szosie na
niewielkiej skarpie. Kilkadziesiąt do 100 nagrobków, przeważnie macewy,
ale nie tylko. Tyłem do szosy ściana dużego grobowca rodziny Dr...er, z
czarnego granitu m. in. kolumny; niektóre części zabrane, wyrwane
litery. Macewy rzeźbione, m. in. płaskorzeźba przedstawiająca
uskrzydloną klepsydrę. Świeże ślady zabierania nagrobków. Cmentarz
częściowo porośnięty drzewami, od małych do wielkich i rozłożystych.
Nieogrodzony"
Do
dziś na powierzchni 0,6 ha zachowało się około 150 nagrobków, z których
najstarszy pochodzi z 1841 r., z inskrypcjami w językach hebrajskim i
niemieckim. Pochowani są tu przodkowie Edyty Stein, uznanej przez
Kościół Rzymskokatolicki za świętą. Na cmentarzu spoczywają pradziadek i
dziadek Edyty Stein.
Teren cmentarza jest ogrodzony. Przed
wejściem znajduje się dawny dom przedpogrzebowy, po wojnie
wykorzystywany jako zakład tapicerski. Pod koniec 2007 r. zakład opuścił
budynek. 30 czerwca 2008 r. stanowiąca własność Skarbu Państwo
nieruchomość przejęło Starostwo Powiatowe w Gliwicach.
W 1988 r. z
inicjatywy lokalnych władz przeprowadzono prace porządkowe na
cmentarzu. Pracami kierował nauczyciel historii Grzegorz Kamiński.
We
wrześniu 1988 r. wystawiono pomnik na zbiorowej mogile co najmniej 5
Żydów, których w styczniu 1945 r. rozstrzelali w Pyskowicach Niemcy.
Napis na pomniku głosi w języku polskim i niemieckim: „Tutaj spoczywają
przez hitlerowców pomordowani Żydzi”.
Cmentarzem opiekuje się
Dariusz Walerjański - znany badacz historii dziejów śląskich Żydów,
założyciel i przewodniczący Koła Towarzystwa Opieki nad Zabytkami w
Zabrzu. Władze gminy zobowiązały się, że będą raz w miesiącu wykaszać
trawę na cmentarzu.
W lutym 2011 r. jeden z korespondentów
Wirtualnego Sztetla tak scharakteryzował aktualny stan cmentarza:
"Ogrodzenie jest tylko wspomnieniem, cmentarz jest zdewastowany,
nagrobki popisane i poprzewracane. Dom przedpogrzebowy jest w stanie
tragicznym, a zawieszka "obiekt zabytkowy" wzbudza tylko żałość. Wygląda
na to, że wszyscy zapomnieli o tym miejscu".
źródło informacji:
link
Galeria zdjęć - 03.05.2015
